Konferencje naukowe

zdjęcie rozmyte. Na pierwszym planie widać przesypujący się piasek w klepsydrze. Piasek jest koloru różowego. W klepsydrze stoi odwrócony tyłem mały człowiek w różowej szacie Przeszłość (nie)miniona: trauma – przemoc – tożsamość

Termin: 7-8 maja

Miejsce: Wydział Filologiczny w Katowicach

Organizator: Zakład Teorii Literatury, Zakład Literatury i Krytyki Ponowoczesnej, Zakład Literatury XX i XXI wieku Instytutu Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego UŚ oraz Komisja Historycznoliteracka PAN – Oddział w Katowicach

Opis:  Kategoria traumy już na przełomie XIX i XX wieku została poddana namysłowi badaczy. Jednak skala zainteresowania, które jej towarzyszy w ostatnich latach, jest zjawiskiem stosunkowo nowym. Tomasz Łysak, otwierając Antologię studiów nad traumą, pisze: „W ostatnich dwóch dekadach pojęcie traumy upowszechniło się jako narzędzie opisu w tak różnych dyscyplinach wiedzy, jak psychoterapia, literaturoznawstwo, badania kulturowe, historiografia, badania nad wizualnością, badania Zagłady itd.”. Autor antologii zwraca tym samym uwagę nie tylko na funkcjonowanie kategorii traumy w teorii psychoanalitycznej i dekonstruktywistycznej, ale także na dokonujące się obecnie „zwroty teoretyczne, m.in.: ku traumie kulturowej, ku badaniom postkolonialnym, ku popularnej kulturze traumy”.

W pytaniach o traumę każdorazowo powraca problem mechanizmów jej przepracowania. Trudne doświadczenia mogą powracać do człowieka mimowolnie, za sprawą zapachów, smaków, dotyku czy podobieństw przeżywanych sytuacji. Temu przypomnieniu (nie)minionego wydarzenia towarzyszy nieodmiennie odkrywanie siebie oraz innych. Przemoc fizyczna i symboliczna, będąca przyczyną i nierzadko konsekwencją urazu, destrukcyjna dla tożsamości jednostki i jej kontaktów, dramatycznie domaga się wysiłku narracji, ekspresji, formy. Przepracowanie, odgrywanie i konstruowanie traumy to bardzo częsta praktyka pisarska i artystyczna. Autorzy, w zmaganiach z pamięcią (nie)minioną, sięgają po różne środki przekazu: literaturę (także dzienniki, listy, historie rodzinne, opowieści o przodkach), film, malarstwo. Przeszłość w społecznym oddziaływaniu przestała należeć tylko do świadków wydarzeń. Stała się zarówno doświadczeniem ich potomków, jak i literackim produktem, przybierającym nierzadko kształt kulturowych klisz, a także kiczu i kampu.


kawałek głowy mężczyzny, który ma wkurzone oczy i czerwoną czapkę na głowieSztuka rewolucyjna

Termin: 10-11 maja 2018 roku

Miejsce: sala Rady Wydziału Filologicznego w Katowicach

Opis: Wierząc, że wciąż istnieje paląca potrzeba dyskusji i rozważań nad sztuką rewolucyjną, organizatorzy konferencji chcą przyjrzeć się bliżej temu zjawisku we wszystkich jego aspektach. W centrum uwagi badawczej znaleźć się mogą zarówno teksty kultury, które wpisują się w obszary sztuki rewolucyjnej, porewolucyjnej, jak i te krytyczne, które zawsze towarzyszą okresom przewrotu. Organizatorom szczególnie zależy na odkłamaniu obrazu artystów rewolucyjnych jako wulgarnych agitatorów i piewców autorytaryzmu – karierowiczów cynicznie wykorzystujących koniunkturę lub naiwnych idealistów uwiedzionych przez zbrodniczy system.


Witold Gombrowicz. Fot. z culture.plPrzed i po. Witold Gombrowicz

Termin: 12-13 września

Miejsce: „Łaźnia Łańcuszkowa” w Zabrzu

Opis: Konferencja zostanie poświęcona Witoldowi Gombrowiczowi – jednemu z polskich pisarzy, którego dzieła, biografia, legenda obrosły niebywałą liczbą opracowań naukowych, krytycznych, popularyzatorskich, biograficznych itd. Nurtują w gruncie rzeczy dwa pytania: 1. Skąd wziął się Gombrowicz? 2. Jak jego dzieło jest obecne oraz jak funkcjonuje w polskiej i europejskiej kulturze po śmierci pisarza? Pytanie trzecie – pewnie najtrudniej na nie odpowiedzieć – dotyczy przyczyn niewysłuchania lekcji Gombrowicza dotyczącej polskości, patriotyzmu, historii, tradycji. 


grafika promująca konferencję "Biopolityka męskości" przedstawiająca fragment DNA Biopolityka męskości

Termin: 19–21 września

Miejsce: Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka 

Organizatorzy: Instytut Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego

Opis: Narodziny biopolityki, które zdaniem Michela Foucault należy datować na przełomie XVIII i XIX wieku, stawiają kwestię męskości, jeśli nie w centrum zainteresowania myśli filozoficznej XX i XXI wieku, to na jego produktywnych obrzeżach. Troska, którą interwencje biopolityczne roztoczyły wokół życia człowieka, koncentrowała się w dużej mierze na zadaniach, które przypisywały mężczyznom konieczność kształtowania i obrony męskiej tożsamości, zdolnej przeciwstawić się rozmaitym zagrożeniom (wewnętrznym i zewnętrznym). Obowiązek dbania o zdrowie, konieczność doskonalenia ciała oraz dbanie o rozwój umysłowy i osobisty poprzez cały system urządzeń biopolitycznych, takich jak: higienizacja, aktywność fizyczna (gimnastyka, sport, przygotowanie wojskowe), edukacja, zachęta do działalności społecznej i politycznej, zaangażowanie w szeroko pojmowaną obronność (immunizację), miały przyczynić się do udoskonalenia ducha męskości, przy jednoczesnym zaangażowaniu go w interes polityki państwowej, ekonomii kapitalistycznej oraz ideologii narodowej, rasowej czy klasowej. W tym kontekście kłopotliwy wydaje się również udział pierwiastka męskiego w procesie przekształcania dyrektyw biopolitycznych w śmiercionośny aparat tanatopolityki (zagłada, Holocaust, terroryzm). Innymi słowy, organizatorzy chcieliby spojrzeć na kwestię męskości, przemieszczając optykę z dyskursów genderowych, ukształtowanych w dziedzinie gender studies czy masculinity studies, w obszar zagadnień biopolitycznych. Celem nadrzędnym konferencji będzie zastanowienie się nad tym, w jaki sposób biopolityczne dyrektywy wpływały na sposób „produkowania” męskości na przestrzeni ostatnich stuleci.

Accessibility